Theo đó, Bộ tiêu chí chất lượng thống kê nhà nước đến năm 2030 bao gồm 19 tiêu chí với 92 nội dung phản ánh toàn diện 4 cấp độ chất lượng thống kê nhà nước. Cụ thể: Cấp độ A về Quản lý hoạt động điều phối, phối hợp và các tiêu chuẩn thống kê (có 3 tiêu chí với 13 nội dung); Cấp độ B về Quản lý môi trường thể chế cho các hoạt động thống kê (có 6 tiêu chí với 28 nội dung); Cấp độ C về Quản lý các quy trình thống kê (có 4 tiêu chí với 18 nội dung); Cấp độ D về Quản lý các kết quả đầu ra thống kê (có 6 tiêu chí với 33 nội dung).
Mục đích ban hành bộ tiêu chí chất lượng thống kê
Ban hành Bộ tiêu chí chất lượng thống kê nhằm tăng cường quản lý nhà nước về chất lượng thống kê để giải quyết các hạn chế, bất cập về chất lượng thống kê nhà nước hiện nay; đồng thời làm cơ sở cho việc cải thiện, nâng cao chất lượng thống kê nhà nước, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng lên của các tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin thống kê. Mục đích cụ thể đối với từng chủ thể như sau:
1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, Bộ tiêu chí chất lượng thống kê đóng góp vào việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phục vụ công tác quản lý nhà nước về chất lượng thống kê; xây dựng và ban hành Bộ tiêu chí chất lượng thống kê là việc cụ thể hóa Luật Thống kê và là công cụ đánh giá, xếp hạng, cấp giấy chứng nhận chất lượng thống kê; thực hiện trách nhiệm giải trình với các bên liên quan về chất lượng và hiệu quả của hoạt động thống kê nhà nước;
2. Đối với chủ thể sản xuất thông tin thống kê nhà nước, sử dụng Bộ tiêu chí chất lượng thống kê để tự đánh giá chất lượng thống kê do cơ quan sản xuất và công bố; làm minh bạch, công khai quá trình sản xuất thông tin thống kê nhà nước; thúc đẩy cải tiến và không ngừng nâng cao chất lượng thông tin thống kê nhà nước, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin thống kê, từng bước tạo niềm tin và nâng cao vị thế của hệ thống tổ chức thống kê nhà nước;
3. Đối với chủ thể sử dụng thông tin thống kê nhà nước, thông qua Bộ tiêu chí chất lượng thống kê để nhận biết, kiểm chứng độ chính xác và tin tưởng sử dụng thông tin thống kê nhà nước một cách đúng đắn và hiệu quả;
4. Đối với chủ thể cung cấp thông tin cho hệ thống tổ chức thống kê nhà nước, Bộ tiêu chí chất lượng thống kê giúp tạo dựng niềm tin vào các biện pháp làm giảm gánh nặng trả lời và bảo mật thông tin cá nhân (riêng tư) đã cung cấp cho cơ quan thống kê, từ đó có thiện chí hợp tác, cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ hơn.
Có thể nói, Bộ tiêu chí chất lượng thống kê nhà nước đến năm 2030 là cơ sở để xây dựng các chương trình, kế hoạch hành động để cải thiện, nâng cao chất lượng; đồng thời là công cụ bảo vệ cơ quan trước những chỉ trích thiếu căn cứ về chất lượng thông tin thống kê do cơ quan sản xuất và công bố.
Đối tượng áp dụng và lộ trình đánh giá chất lượng
1. Đối tượng áp dụng Bộ tiêu chí chất lượng thống kê, gồm: Cơ quan thống kê Trung ương (Cơ quan Tổng cục Thống kê); cơ quan thống kê địa phương (Cục Thống kê cấp tỉnh)1; tổ chức thống kê bộ, ngành2; tổ chức, cá nhân khác liên quan đến hoạt động đánh giá chất lượng thống kê nhà nước. Như vậy, tất cả các cơ quan thống kê thuộc hệ thống tổ chức thống kê nhà nước đều thuộc đối tượng áp dụng Bộ tiêu chí chất lượng thống kê nhà nước đến năm 2030.
2. Thời gian thực hiện đánh giá chất lượng thống kê theo Bộ tiêu chí chất lượng thống kê.
- Từ năm 2020, hàng năm các cơ quan trong hệ thống thống kê nhà nước tiến hành tự đánh giá chất lượng thống kê theo Bộ tiêu chí chất lượng thống kê; gửi báo cáo tự đánh giá chất lượng thống kê thuộc phạm vi phụ trách tới Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Tổng cục Thống kê); từ năm 2024, thực hiện tự đánh giá chất lượng thống kê trên hệ thống đánh giá trực tuyến.
- Từ năm 2021, định kỳ 5 năm Hội đồng đánh giá chất lượng thống kê quốc gia thực hiện đánh giá độc lập chất lượng thống kê nhà nước; báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả đánh giá độc lập chất lượng thống kê nhà nước.
Theo lộ trình quy định tại Quyết định 01/2019/QĐ-TTg, năm 2020 các đơn vị trong Ngành tiến hành tự đánh chất lượng thống kê theo 92 nội dung tiêu chí chất lượng thuộc Bộ tiêu chí chất lượng thống kê. Năm 2020 là năm đầu tiên thực hiện phương pháp đo lường định lượng chất lượng thống kê của từng đơn vị. Đây được coi là nghiệp vụ mới và là nhiệm vụ trọng tâm năm 2020 của từng đơn vị và của toàn ngành Thống kê.
Khái niệm và mục đích tự đánh giá chất lượng thống kê
- Tự đánh giá chất lượng thống kê là hoạt động đánh giá chất lượng thống kê của cơ quan do chính cơ quan thực hiện để đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống và thường xuyên theo công cụ, phương pháp và quy trình do cấp có thẩm quyền quy định.
- Mục đích của tự đánh giá chất lượng thống kê là xác định các điểm mạnh, điểm yếu và các rủi ro về chất lượng thống kê; từ đó xây dựng kế hoạch, chương trình hành động nhằm khắc phục các điểm yếu và phòng ngừa các rủi ro; cải tiến và nâng cao chất lượng thống kê của cơ quan.
Chủ thể và đối tượng tự đánh giá chất lượng thống kê
- Chủ thể tự đánh giá, gồm: Cơ quan Tổng cục Thống kê (Cơ quan Thống kê Trung ương) tiến hành đánh giá chất lượng thống kê đối với toàn bộ các hoạt động thống kê do các đơn vị thuộc cơ quan Tổng cục; Cục Thống kê cấp tỉnh tiến hành đánh giá chất lượng toàn bộ công tác thống kê do các phòng thuộc cơ quan Cục Thống kê thực hiện. Riêng đối với Chi cục Thống kê cấp huyện, năm 2020 chưa yêu cầu đánh giá chất lượng công tác thống kê ở cấp Chi cục.
- Đối tượng tự đánh giá bao gồm tất cả các hoạt động thống kê đã kết thúc từ ngày 01/10 năm trước đến ngày 30/9 năm đánh giá.
Cách đánh giá, tính điểm và xếp loại chất lượng thống kê
a. Cách đánh giá: Các nội dung của Bộ tiêu chí chất lượng thống kê quy định tại Quyết định số 01/2019/ QĐ-TTg được đánh giá theo thang đánh giá 5 mức (tương đương 5 điểm) như sau:
- Mức 1. Không đáp ứng yêu cầu của nội dung tiêu chí: Không thực hiện bất kỳ hoạt động đảm bảo chất lượng nào để đáp ứng yêu cầu của nội dung tiêu chí; cần thực hiện cải tiến chất lượng ngay.
- Mức 2. Đáp ứng được một phần nhỏ yêu cầu của nội dung tiêu chí: Đã có một số hoạt động đảm bảo chất lượng ban đầu để đáp ứng yêu cầu của nội dung tiêu chí nhưng hiệu quả còn kém; cần có thêm nhiều cải tiến chất lượng mới đáp ứng được yêu cầu của nội dung tiêu chí.
- Mức 3. Đáp ứng được phần lớn yêu cầu của nội dung tiêu chí: Công tác đảm bảo chất lượng đã được thực hiện khá bài bản, nhưng cần có thêm một số cải tiến mới đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nội dung tiêu chí.
- Mức 4. (Mức đạt chuẩn): Đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nội dung tiêu chí: Công tác đảm bảo chất lượng đã được thực hiện bài bản, việc thực hiện hoạt động đảm bảo chất lượng đem lại kết quả như mong đợi, nếu có thêm các cải tiến nữa sẽ đáp ứng cao hơn yêu cầu của nội dung tiêu chí.
- Mức 5. Đáp ứng cao hơn yêu cầu của nội dung tiêu chí: Công tác đảm bảo chất lượng công tác đảm bảo chất lượng đã được thực hiện bài bản, hiệu quả và mang lại kết quả cao hơn mong đợi.
b. Cách tính điểm và xếp loại chất lượng
- Điểm chuẩn chất lượng của mỗi nội dung tiêu chí là 4 điểm, tổng điểm chuẩn chất lượng mà cơ quan phải đạt bằng 4 điểm nhân với số nội dung tiêu chí áp dụng3.
- Tỷ lệ % điểm chất lượng thực tế so với điểm chuẩn tính theo công thức:
Trong đó:
Đt: Tỷ lệ phần trăm điểm chất lượng thực tế;
qti: Điểm đánh giá thực tế nội dung tiêu chí thứ i (i=1, 2…n); qci: Điểm chuẩn nội dung tiêu chí thứ i (i=1, 2…n).
- Xếp loại chất lượng thống kê:
- Chất lượng rất tốt: Đt đạt trên 100%:
- Chất lượng tốt: Đt đạt từ 90% đến <100%:
- Chất lượng khá: Đt đạt từ 70% đến <90%:
- Chất lượng trung bình: Đt từ 50% đến <70%:
- Chất lượng kém: Đt đạt <50%.
Công cụ đánh giá chất lượng thống kê theo Bộ tiêu chí chất lượng thống kê nhà nước
a. Công cụ đánh giá chất lượng thống kê là “Bảng tự đánh giá chất lượng thống kê nhà nước”. Bảng này gồm: 07 cột (ký hiệu từ A đến G) và nhiều dòng đã ghi sẵn các thông tin cơ bản về 92 nội dung tiêu chí chất lượng được ban hành tại Quyết định số 01/2019/QĐ-TTg ngày 05/01/2019 Thủ tướng Chính phủ. Cụ thể:
- Cột A, Số thứ tự của nội dung tiêu chí;
- Cột B, Tên nội dung tiêu chí chất lượng;
- Cột C, Các mức chất lượng có thể đạt được;
- Cột D, Mã số (từ 1 đến 5 tương ứng với từng mức độ đạt được ở cột C);
- Cột E, Nguồn bằng chứng tham khảo (nguồn thông tin gợi ý để ghi các bằng chứng thực tế vào Cột F);
- Cột F, Bằng chứng thực tế (để chứng minh mức chất lượng đã xác định ở Cột D).
- Cột G, Ghi chú (các trường hợp đặc biệt, ví dụ, trường hợp nội dung tiêu chí chất lượng không phù hợp đối với cơ quan, cần ghi rõ lý do).
Các dòng của Bảng, mỗi dòng ghi một nội dung tiêu chí và ghi lần lượt từ nội dung tiêu chí đầu tiên đến tiêu chí cuối cùng.
Bảng minh họa tiêu chí 1. Quản lý hoạt động điều phối, phối hợp thực hiện các hoạt động thống kê
b. Cách sử dụng Bảng tự đánh giá chất lượng thống kê
- Trước tiên, người đánh giá cần đọc kỹ từng nội dung tiêu chí (Cột B) và mô tả các mức chất lượng của tiêu chí đó, mỗi mức chất lượng được mô tả một dòng (Cột C) để xác định chính xác nội dung tiêu chí đó
phù hợp nhất với mức nào; đồng thời khoanh tròn vào mã số thích hợp nhất (Cột D);
- Tiếp theo, ghi các bằng chứng cụ thể vào Cột F để khẳng định rằng việc xác định mã số ở Cột D là chính xác. Cần tham khảo nguồn bằng chứng tham chiếu (Cột E) để ghi các bằng chứng thực tế vào Cột F. Nếu có bất kỳ vấn đề gì về nội dung tiêu chí nào, thì ghi vào dòng tương ứng của Cột G.
Các nhiệm vụ khác liên quan
- Thực hiện ngay việc tư liệu hóa một cách hệ thống các hoạt động thống kê do đơn vị thực hiện. Ví dụ, tư liệu hóa các hoạt động về điều tra doanh nghiệp hàng năm; đặc biệt dữ liệu để tính các chỉ tiêu chất lượng, như tỷ lệ vượt quá phạm vi, sai số điều tra mẫu…
- Giao một đơn vị làm đầu mối thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý chất lượng thống kê, trong đó có nhiệm vụ tự đánh giá chất lượng thống kê.
- Tham dự các lớp đào tạo bồi dưỡng về quản lý chất lượng thống kê nói chung và tự đánh giá chất lượng thống kê nói riêng.
- Từ năm 2021, giao điểm kế hoạch công tác và điểm thi đua về thực hiện tự đánh giá chất lượng thống kê như các lĩnh vực công tác khác đã và đang thực hiện.
Bộ tiêu chí chất lượng thống kê đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 01/2019/QĐ- TTg ngày 05/01/2019 là văn bản quy phạm pháp luật cao nhất điều chỉnh hoạt động quản lý chất lượng thống kê nhà nước. Theo đó, từ năm 2020 các cơ quan thống kê thuộc hệ thống thống kê nhà nước thực hiện tự đánh giá chất lượng thống kê theo Bộ tiêu chí chất lượng nói trên. Đây là nhiệm vụ mới và rất có ý nghĩa đối với toàn Ngành trong năm 2020./.
(Nguồn: Tổng cục Thống kê)
- Thuộc hệ thống tổ chức thống kê tập trung.
- Tổ chức thống kê bộ, cơ quan ngang bộ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước.
- Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của cơ quan để xác định số nội dung tiêu chí sử dụng để tự đánh giá chất lượng
1405