Thực hiện Quyết định 101/QĐ-TTg ngày 23/01/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia của Việt Nam về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2017-2024; cùng với việc thực hiện Chiến lược Phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định số 2014/QĐ-TTg ngày 01/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ, sáng ngày 25/4/2025, tại Hà Nội, Cục Thống kê hợp tác với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và Tổ chức Y tế công cộng (Vital Strategies) và Cục Hành chính Tư pháp (Bộ Tư pháp) tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021-2024. Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương tham dự và chủ trì Hội thảo.
Tham dự Hội nghị về phía Cục Thống kê có bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng; lãnh đạo và chuyên viên các đơn vị thuộc Cục Thống kê.
Hội nghị có sự tham dự của ông Matt Jackson, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam; ông Aldo De Luca, Phó Đại sứ, Đại sứ quán Thuỵ Sĩ; bà Gurpreet Kaur Rai, Cố vấn kỹ thuật chương trình tác động dữ liệu, Tổ chức Y tế công cộng (VS); ông Nhâm Ngọc Hiển, Phó Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Bộ Tư pháp.
Tham dự Hội thảo còn có các đại biểu đến từ các Tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện Văn phòng Chính phủ; Ủy ban văn hóa giáo dục Quốc Hội; Ủy ban kinh tế và tài chính Quốc Hội; đại diện các Bộ, ban, ngành; đại diện các Trường Đại học; đại diện các cơ quan thống tấn, báo chí; các chuyên gia trong nước và quốc tế.
Toàn cảnh Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, Luật Hộ tịch ra đời đã đề cao quyền con người; quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; hiện thực hóa khát vọng xây dựng Nhà nước pháp quyền; một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh; tích cực hội nhập quốc tế trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Luật Hộ tịch đã tạo bước đột phá về thể chế của công tác hộ tịch; tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ; khẳng định vai trò quan trọng của công tác đăng ký và quản lý hộ tịch; xây dựng hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch chuyên nghiệp, hiện đại và theo thông lệ quốc tế.
Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương phát biểu tại Hội thảo
Đối với người dân, Hệ thống đăng ký và quản lý hộ tịch chuyên nghiệp, hiện đại có ý nghĩa hết sức to lớn. Đảm bảo tất cả các sự kiện hộ tịch của mọi người dân từ lúc sinh ra đến khi qua đời như: khai sinh, kết hôn, ly hôn, giám hộ đến khai tử… đều cần được ghi nhận chính xác, kịp thời và đầy đủ. Đó chính là cơ sở quan trọng cho việc bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân.
Đối với công tác quản lý nhà nước, Hệ thống đăng ký hộ tịch đóng vai trò rất quan trọng, nó cung cấp cơ sở pháp lý để Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền con người, quyền, nghĩa vụ công dân. Đồng thời, góp phần quản lý dân cư một cách khoa học, phục vụ cho việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế – xã hội, an ninh, quốc phòng của đất nước…
Trong khuôn khổ Dự án VNM10P04 hợp tác với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và Tổ chức Y tế công cộng (VS), Cơ quan Thống kê Việt Nam đã chủ trì, phối hợp với Cục Hành chính Tư pháp, Bộ Tư pháp biên soạn “Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch, giai đoạn 2021 – 2024”. Báo cáo được xây dựng trên cơ sở nguồn dữ liệu đăng ký khai sinh, khai tử và kết hôn để phân tích thực trạng đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn cũng như các chỉ tiêu thống kê quan trọng liên quan đến mức sinh, mức chết và tình trạng hôn nhân.
Báo cáo đã thể hiện một cách khách quan thực trạng hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch trong giai đoạn vừa qua, chỉ ra những tiến bộ rõ rệt; đồng thời, thẳng thắn nhìn nhận các tồn tại, thách thức. Báo cáo được xây dựng trên nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, đảm bảo mọi cá nhân – kể cả những người thuộc nhóm dễ bị tổn thương nhất – đều được ghi nhận các sự kiện hộ tịch một cách bình đẳng, đầy đủ và kịp thời. Báo cáo cũng sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng đối với Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước và người dùng tin trong các hoạt động sử dụng, quản lý và khai thác dữ liệu hộ tịch.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã được nghe giới thiệu về Cơ sở dữ liệu Hộ tịch điện tử toàn quốc và Cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành trong việc chia sẻ dữ liệu hộ tịch và Công bố báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021-2024. Theo đó, Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021-2024, cho biết, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong đăng ký khai sinh; trong đó, tỷ lệ khai sinh đúng hạn (trong vòng 60 ngày tính từ lúc sinh ra) tăng đều qua từng năm và đạt 84,9% vào năm 2024. Tuy nhiên, tình trạng đăng ký khai sinh muộn vẫn còn phổ biến ở một số nhóm dân tộc thiểu số, lên tới 56%. Tương tự như khai sinh, số trường hợp đăng ký khai tử đúng hạn (trong vòng 15 ngày sau khi mất) chiếm tỷ trọng cao đạt 69,3% vào năm 2024, tuy nhiên tình trạng khai tử muộn vẫn phổ biến ở các vùng dân tộc thiểu số, có dân tộc lên tới gần 80%.
Báo cáo cũng đưa ra các phát hiện quan trọng về xu hướng sinh, tử và kết hôn. Tổng tỷ suất sinh đang giảm và thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Trong khi đó, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn còn tồn tại và kéo dài trong nhiều năm vượt xa mức cân bằng là 104-106 bé trai/100 bé gái. Tình trạng này diễn ra phổ biến ở các tỉnh khu vực phía Bắc mà điển hình là Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Giang…
Hột thảo đã dành nhiều thời gian thảo luận đối thoại chính sách với các chủ đề: Vai trò của dữ liệu hộ tịch và tiến độ thu thập, chia sẻ thông tin ở Việt Nam; Các bài học rút ra từ kinh nghiệm quốc tế trong việc cải thiện hệ thống đăng ký và thống kê sinh tử ở Việt Nam, định hướng thời gian tới; Thực tế công tác đăng ký khai sinh khai tử tại các địa phương, nhất là đối với các nhóm yếu thế; Cải thiện chất lượng dữ liệu hộ tịch và cơ chế chia sẻ dữ liệu; Tình hình thu thập và phân tích nguyên nhân tử vong và khuyến nghị.
Tọa đàm tại Hội thảo
Kết luận tại Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thống kê Đỗ Thị Ngọc, cho biết đây là lần đầu tiên có thể sử dụng dữ liệu hộ tịch hoàn chỉnh và cập nhật để thực hiện phân tích thống kê sinh, tử và kết hôn trên phạm vi cả nước. Các kết quả phân tích từ Báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021-2024 cũng đồng thời khẳng định đầu tư của Chính phủ vào chuyển đổi số trong hệ thống đăng ký hộ tịch đang mang lại những hiệu quả tích cực. Trong thời gian tới, việc nâng cao tính kịp thời và độ chính xác của dữ liệu sẽ là yếu tố then chốt để đảm bảo các thông tin được đăng ký về thống kê hộ tịch của mọi người dân đều được phản ánh trong hệ thống dữ liệu, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Những chia sẻ đóng góp ý kiến tích cực, hiệu quả các đại biểu tại Hội thảo đã gợi mở nhiều giải pháp thiết thực nhằm phát huy tối đa lợi ích của dữ liệu hộ tịch. Với tinh thần khẩn trương nghiêm túc Hội thảo đã thành công tốt đẹp./.
Tổ Truyền thông và Thư viện, Văn phòng Cục
6