Những năm qua, phát huy những thế mạnh được thiên nhiên ưu đãi cùng với sự huy động hiệu quả các nguồn lực, tỉnh Cao Bằng đã có những chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp và thu được những kết quả rất đáng khích lệ: Sản xuất nông nghiệp có bước tăng trưởng và phát triển toàn diện, diện mạo nông thôn mới có nhiều khởi sắc; đời sống dân cư vùng nông thôn không ngừng được cải thiện; vai trò chủ thể của người nông dân ngày càng được phát huy... tạo tiền đề cho kinh tế - xã hội của Tỉnh phát triển ổn định, bền vững.
Triển khai thực hiện Kế hoạch số 255 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt kế hoạch cơ cấu lại ngành Nông nghiệp giai đoạn 2021-2025, tỉnh Cao Bằng đã ban hành Kế hoạch số 09 thực hiện các nội dung đột phá về phát triển nông nghiệp thông minh, theo hướng sản xuất hàng hóa đặc hữu gắn với chế biến giai đoạn 2022-2025. Trong đó, ưu tiên đầu tư phát triển các vùng sản xuất hàng hóa gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm; xây dựng thương hiệu sản phẩm sạch, an toàn theo tiêu chuẩn VietGap, GlobalGap, hữu cơ… Đây được coi là bước đột phá chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Đoàn viên thanh niên tích cực tham gia làm đường giao thông nông thôn tại huyện Nguyên Bình
Xác định trồng trọt là ngành chủ đạo trong sản xuất nông nghiệp, Tỉnh đã định hướng vùng trồng và mở rộng diện tích một số cây công nghiệp ngắn ngày, cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như: Cây thạch đen, cây thuốc lá, cây dong giềng, cây lê, cây hạt dẻ… Bên cạnh đó là việc áp dụng khoa học, kỹ thuật vào trồng và chăm sóc cây trồng nhằm nâng cao năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm. Bước đầu đã hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Trong giai đoạn 2021-2023 đã trồng mới được 815,1 ha cây Thuốc lá, nâng tổng diện tích lên 3.767,3 ha, năng suất ước đạt 25,9 tạ/ha, sản lượng đạt 9.757,3 tấn; cây Thạch đen mở rộng diện tích được 157,7 ha, nâng tổng diện tích lên 544,1 ha, năng suất ước đạt 55,3 tạ/ha, sản lượng 3.008,8 tấn; cây Lê trồng mới được 150 ha, nâng tổng diện tích lên 484,3 ha; cây Dẻ trồng mới được 159,4 ha, nâng tổng diện tích lên 711,5 ha. Ngoài ra, Tỉnh còn định hướng phát triển một số cây trồng có giá trị kinh tế cao như Gừng trâu 178,1 ha; Khoai tây 87,6 ha...
Về lĩnh vực lâm nghiệp, Tỉnh tập trung khuyến khích người dân và doanh nghiệp đầu tư trồng rừng có giá trị kinh tế cao. Tổng diện tích trồng rừng giai đoạn 2021-2023 đạt 2.168,07 ha, nâng tỷ lệ che phủ rừng trên toàn Tỉnh đạt 54,06%. Nhiều loại cây trồng được chú trọng phát triển thành các vùng trồng có quy mô lớn điển hình là: Diện tích cây Hồi trồng mới được 1.382 ha, đạt 276,6% kế hoạch giai đoạn, nâng tổng diện tích toàn Tỉnh lên 7.516,9 ha; Cây Quế trồng mới được 2.719,09 ha, đạt 151,1% kế hoạch giai đoạn, nâng tổng diện tích toàn Tỉnh lên 5.183,33 ha; cây Mắc ca trồng mới được 76,16 ha, tương ứng 12,7% kế hoạch giai đoạn, nâng tổng diện tích toàn Tỉnh lên 134,56 ha; cây Trúc sào trồng mới được 87,2 ha, tương ứng 7,3% kế hoạch giai đoạn, nâng tổng diện tích toàn Tỉnh lên 4.354,19 ha.
Xây dựng nông thôn mới giúp cải thiện đáng kể cơ sở hạ tầng vùng miền núi tỉnh Cao Bằng
Các dự án chăn nuôi và xây dựng nhà máy chế biến sữa công nghệ cao, thông minh được Tỉnh đẩy mạnh triển khai, đồng thời khuyến khích đầu tư phát triển đàn gia súc. Nhờ đó, tình hình phát triển chăn nuôi cơ bản ổn định, số lượng tổng đàn tăng trưởng hơn so với cùng kỳ, đặc biệt đàn lợn tăng mạnh so với thời điểm năm 2020. Cụ thể: đàn Trâu có 106 nghìn con, tăng 4,94%; đàn Bò có 103 nghìn con, giảm 5,5%; đàn Lợn có 325 nghìn con, tăng 21,2%; đàn gia cầm có 3,06 triệu con, tăng 4,8%. Về triển khai hỗ trợ các địa phương phát triển tổng đàn, trong giai đoạn 2021-2023 đã hỗ trợ làm chuồng trại chăn nuôi trâu bò được 1.687 chuồng; mua 2.383 con giống lợn thịt; trồng cỏ chăn nuôi 74,2ha.
Về kết quả thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) Xây dựng nông thôn mới (XDNTM): Những năm qua, UBND tỉnh Cao Bằng, Ban Chỉ đạo xây dựng NTM cấp tỉnh đã quyết liệt trong công tác chỉ đạo, điều hành. Nhiều Sở, ngành, địa phương đã tích cực trong công tác tham mưu, kịp thời củng cố, kiện toàn hệ thống bộ máy chỉ đạo, giúp việc thực hiện Chương trình nông thôn mới các cấp. Tỉnh Cao Bằng đã cụ thể hoá các quy định của Trung ương, ban hành đầy đủ các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị, địa phương triển khai thực hiện Chương trình nông thôn mới trên địa bàn. Qua đó, đã kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong xây dựng nông thôn mới.
Nhân dân huyện Hòa An thu hoạch cây thuốc lá
Tổng nguồn lực huy động thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM trong 6 tháng đầu năm 2024 là trên 3.830 tỷ đồng. Đến nay, trên toàn tỉnh Cao Bằng, bình quân Tiêu chí nông thôn mới đạt chuẩn là 10,56 tiêu chí/xã. Trong 17 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 thì chỉ có 08 xã đảm bảo duy trì theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, gồm: Xã Hoàng Tung, huyện Hoà An, xã Lê Lai, Đức Long huyện Thạch An, xã Phong Châu, Ngọc Côn, Cao Chương huyện Trùng Khánh, xã Hưng Đạo, Vĩnh Quang, thành phố Cao Bằng; còn 09 xã không đảm bảo duy trì đạt chuẩn NTM. Có 14 xã đạt từ 15-18 tiêu chí (chiếm 10%); 51 xã đạt 10-14 tiêu chí (chiếm 36,6%); 66 xã đạt 5-9 tiêu chí (chiếm 47,4%). Không còn xã dưới 5 tiêu chí. Hiện nay, trên địa bàn Tỉnh chưa có xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, chưa có đơn vị cấp huyện đạt chuẩn xây dựng nông thôn mới.
Trong 11 nội dung thành phần của Chương trình MTQG Xây dựng nông thôn mới, tỉnh Cao Bằng đã tích cực triển khai đồng bộ, lồng ghép các nguồn vốn, xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm, tăng cường công tác tuyên truyền… đạt nhiều kết quả tích cực. Đến hết tháng 6/2024, có 137/139 xã đạt Tiêu chí số 1 về nâng cao hiệu quả quản lý và thực hiện xây dựng nông thôn mới theo quy hoạch nhằm nâng cao đời sống kinh tế - xã hội gắn với quá trình đô thị hóa. Đối với chỉ số thành phần phát triển kinh tế - xã hội cơ bản đồng bộ, hiện đại, bảo đảm kết nối nông thôn, đô thị và kết nối vùng miền, có 43/139 xã đạt Tiêu chí giao thông, 129 xã đạt Tiêu chí thuỷ lợi và phòng chống thiên tai, 90/139 xã đạt Tiêu chí điện; 48/139 xã đạt Tiêu chí trường học, 23/139 xã đạt Tiêu chí cơ sở vật chất văn hoá, 77/139 xã đạt Tiêu chí cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn; 89/139 đạt Tiêu chí thông tin và truyền thông.
Tỉnh Cao Bằng tiếp tục thực hiện có hiệu quả Đề án cơ cấu lại ngành Nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, triển khai mạnh mẽ Đề án mỗi xã một sản phẩm (OCOP) nhằm nâng cao giá trị gia tăng, phù hợp với quá trình chuyển đổi số, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển mạnh ngành nghề nông thôn; phát triển du lịch nông thôn, nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã, hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp ở nông thôn; nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn... góp phần nâng cao thu nhập người dân theo hướng bền vững. Trong 6 tháng đầu năm 2024, Hội đồng thẩm định cấp tỉnh tổ chức thẩm định 03 Kế hoạch liên kết cấp tỉnh; trên địa bàn tỉnh thực hiện hiện 468 dự án kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc các Chương trình MTQG (48 kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, 420 dự án hỗ trợ phát triển cộng đồng), trong đó: 262 dự án kế hoạch đã được phê duyệt hiện nay đang tiến hành - cấp phát vật tư, hoàn thiện hồ sơ thanh toán. Hỗ trợ được 16 lượt chủ thể tham gia 10 sự kiện, chương trình xúc tiến thương mại trong nước và 02 doanh nghiệp tham gia trưng bày, giới thiệu 15 sản phẩm đặc trưng, tiêu biểu của Tỉnh tại Hội chợ giao dịch hàng hóa xuất nhập khẩu tại Trung Quốc.
Vườn hạt dẻ ở huyện Trùng Khánh – Cao Bằng. Ảnh: Lục Niên
Thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), tính đến thời điểm 31/5/2024 toàn tỉnh Cao Bằng đã có 144 sản phẩm OCOP (gồm 13 sản phẩm đạt OCOP 4 sao và 131 sản phẩm đạt OCOP 3 sao) thuộc 4 nhóm sản phẩm, gồm: 124 sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm, 11 sản phẩm thuộc nhóm đồ uống, 06 sản phẩm thuộc nhóm thủ công mỹ nghệ, 03 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Có 91 Chủ thể thực hiện sản phẩm OCOP gồm: 27 Hợp tác xã, 07 tổ hợp tác, 10 doanh nghiệp, 47 hộ sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, Tỉnh còn hỗ trợ 24 cơ sở sản xuất thực hiện theo tiêu chuẩn VietGap (theo TCVN 11892-1:2017); hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc cho 75 cơ sở sản xuất, kinh doanh tại các huyện, thành phố.
Từ năm 2021 đến nay, toàn Tỉnh đã triển khai thực hiện 103 dự án/kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc các Chương trình MTQG (gồm 26 kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị; 77 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng). Cao Bằng cũng ghi dấu ấn với các sự kiện đó là: Tổ chức trưng bày sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP của Tỉnh tại Hội chợ Quốc tế Trung quốc - ASEAN năm 2023; sự kiện “Cao Bằng - Điểm đến và phát triển”; 16 Hội chợ triển lãm, hội nghị, chương trình kết nối giao thương, với hơn 150 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh tham gia trưng bày, quảng bá, giới thiệu sản phẩm đặc trưng thế mạnh của Tỉnh. Qua đó, có 9 đơn vị ký hợp đồng phân phối sản phẩm với siêu thị Big C, AEON, VinMart, LOTTE Mart, sàn giao dịch thương mại điện tử và mở được các đại lý tiêu thụ sản phẩm tại các tỉnh, thành phố trong nước.
Bên cạnh đó, tỉnh Cao Bằng tiếp tục triển khai các đề tài, dự án thuộc Kế hoạch thực hiện Chương trình KH&CN xây dựng nông thôn mới, sử dụng Ngân sách sự nghiệp KH&CN tỉnh gồm: "Nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp uỷ, quản lý của chính quyền cấp xã trong xây dựng nông thôn mới ở Cao Bằng hiện nay", dự án “Cải tạo và phát triển đàn bò địa phương bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh Cao Bằng"; đề tài "Nghiên cứu bảo tồn và phát triển nguồn gen lợn đen Lục Khu, huyện Hà Quảng theo hướng sản xuất hàng hóa”; “Nghiên cứu ứng dụng tri thức bản địa về sinh hoạt văn hoá - xã hội của dân tộc Tày, Nùng trong phát triển du lịch tỉnh Cao Bằng”; “Phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Cao Bằng"…
Huyện Thạch An tích cực tuyên truyền, quảng bá rộng rãi sản phẩm thạch đen đến bạn bè\
trong nước và \quốc tế
Trong thời gian tới, để thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, tỉnh Cao Bằng tiếp tục thu hút, khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng quy mô lớn, tập trung, ứng dụng công nghệ cao; Thực hiện liên kết từ đầu tư sản xuất cho đến bao tiêu sản phẩm. Chú trọng các cơ chế, chính sách khuyến khích thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; Khuyến khích ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ thông minh, công nghệ cao vào sản xuất. Tăng cường các nguồn lực đầu tư cho nông nghiệp; huy động, bố trí, lồng ghép các nguồn vốn từ ngân sách Trung ương như các Chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình hỗ trợ có mục tiêu, các nguồn vốn vay, các chính sách của Tỉnh để hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn./.
Nguyễn Thái Hà
Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Cao Bằng
1000